Του Ιωάννη Δημητρόπουλου Αντιστρατήγος ε.α – Μαθηματικού 

Λέγοντας ασφάλεια, γενικά, εννοούμε την έλλειψη κινδύνου ή το βαθμό σιγουριάς που νιώθουμε. Η λέξη αυτή παράγεται από το ρήμα ασφαλίζω που σημαίνει προφυλάσσω κάτι ή κάποιον από ενδεχόμενο κίνδυνο. Χρησιμοποιείται ευρέως σε ατομικό και σε συλλογικό επίπεδο τόσο στον ιδιωτικό όσο και στο δημόσιο τομέα. Λόγω της ευρείας χρήσης της δεν υπάρχει ακριβής, πλήρης και μη εγείρων αντιρρήσεις ορισμός ο οποίος να καλύπτει όλες τις περιπτώσεις εφαρμογής της.

Ο προσδιορισμός του χώρου και του αντικειμένου της ασφάλειας γίνεται είτε με την προσθήκη ενός επιθέτου το οποίο προηγείται της λέξης ασφάλεια, π.χ εθνική ασφάλεια, ιδιωτική ασφάλεια, στρατιωτική ασφάλεια, ατομική ασφάλεια, οδική ασφάλεια, δημόσια ασφάλεια, συλλογική ασφάλεια, μηνιαία ασφάλεια, κ.λπ, είτε με την προσθήκη ενός ουσιαστικού στην γενική πτώση (γενική προσδιοριστική) που έπεται της λέξης ασφάλεια, π.χ ασφάλεια υγείας, ασφάλεια ζωής, ασφάλεια στρατεύματος, ασφάλεια κινήσεων, ασφάλεια διαδικτύου, ασφάλεια ρεύματος, ασφάλεια αυτοκινήτου, ασφάλεια οπλισμού κ.λπ. Σε μερικές περιπτώσεις ο προσδιορισμός γίνεται με σύνθετη λέξη στην οποία η ασφάλεια αποτελεί το β΄ συνθετικό αυτής, π.χ πυρασφάλεια, αυτασφάλεια, αλληλασφάλεια, κ.λπ

Αναφερόμενοι στο αντικείμενο του θέματος και χωρίς βλάβη της γενικότητας μπορούμε να πούμε ότι στρατιωτική ασφάλεια (Σ/Α) είναι το σύνολο των μέτρων που λαμβάνει μια μονάδα για να προστατευθεί από εχθρικές ενέργειες, όπως αιφνιδιασμό, κατασκοπεία, παρατήρηση, παρενόχληση, δολιοφθορά και πάσης φύσεως και μορφής ανατρεπτικές ενέργειες. Αρνητικά φαινόμενα, όπως κλοπές, ατυχήματα κ.λπ, που δεν οφείλονται σε εχθρική παρέμβαση εντάσσονται σε εκείνα τα θέματα ασφαλείας που καλύπτονται κατά περίπτωση από τις διαταγές λειτουργικότητας κάθε μονάδας.

Με μια απλή διερευνητική ματιά στον ορισμό της Σ/Α διαπιστώνουμε τα εξής:

Πρώτον, παρατηρούμε ότι αυτός εμπεριέχει δύο ειδών στοιχεία τις εχθρικές ενέργειες (απειλές) και τα μέτρα. Συνεπώς, ο ορθολογισμός επιβάλλει πρώτα να εντοπίζουμε, να προσδιορίζουμε και να αξιολογούμε τις απειλές και εν συνεχεία να καθορίζουμε τα μέτρα για την αντιμετώπισή τους. Για τη σύγκριση των απειλών και των μέτρων σκεφτόμαστε «τετράγωνα», δηλαδή, κάνουμε χρήση της μαθηματικής λογικής. Έτσι, όταν Α(απειλή) ˃ Μ(μέτρο) , τότε υπάρχει κίνδυνος, καθόσον η απειλή δεν αντιμετωπίζεται από τα ληφθέντα μέτρα και ο απειλών εφόσον θελήσει έχει τη δυνατότητα να την πραγματοποιήσει. Στην περίπτωση που ισχύει Α ˂ Μ, δηλαδή, η απειλή υπολείπεται των μέτρων, τότε λέμε ότι δεν υπάρχει κίνδυνος, καθόσον ο απειλών δεν έχει τη δυνατότητα να πραγματοποιήσει την απειλή του και επομένως εμμονή του σε αυτήν δεν είναι τίποτε άλλο από μια προσποιητή υπεροχή για παραπλάνηση και εκφοβισμό.

Δεύτερον, από το είδος των εχθρικών ενεργειών συμπεραίνουμε ότι ο εχθρός θα προσπαθήσει με κάθε τρόπο να αποκτήσει πληροφορίες , να εξοντώσει το προσωπικό και να καταστρέψει το υλικό και τις εγκαταστάσεις τού αντιπάλου του. Επομένως τα συνιστώντα τη Σ/Α μέτρα πρέπει να αποβλέπουν γενικώς στην ασφάλεια αυτών των τριών αντικειμένων (ασφάλεια πληροφοριών, ασφάλεια προσωπικού και ασφάλεια υλικού και των εγκαταστάσεων). Η ασφάλεια όλων των άλλων θεμάτων εντάσσεται σε αυτές τις τρεις κατηγορίες, π.χ η ασφάλεια επιχειρήσεων και η ασφάλεια επικοινωνιών αποτελούν μέρος της ασφάλειας πληροφοριών, κ.ο.κ. Εκ των αναφερομένων σε αυτή την παράγραφο συμπεραίνεται ότι για κάθε στρατιωτική ενέργεια ή δραστηριότητα, ανεξαιρέτως, ο παράγων ασφάλεια είναι πρωταρχικής σημασίας και μάλιστα αποτελεί απαραίτητο όρο που χωρίς αυτόν δεν είναι δυνατή η πραγματοποίησή της. Προκειμένου να γίνει αντιληπτή η σημασία αυτή αρκεί να παραλληλισθεί η εκτέλεση οποιασδήποτε αποστολής με αριθμό πολλαπλάσιο του 10 (100, 1000, κ.λπ), όπου το 1 αντιστοιχεί στην ασφάλεια και τα 0 στη συμβολή των άλλων παραγόντων. Αυτό σε απλά ελληνικά σημαίνει ότι η εφαρμογή της ασφάλειας από μόνη της δεν εξασφαλίζει την επιτυχία, όμως, παράλειψη ή παραβίαση αυτής οδηγεί με μαθηματική βεβαιότητα σε αποτυχία και ήττα.

Τρίτον, επειδή η ασφάλεια είναι συνάρτηση και μεταβλητών παραγόντων, έπεται ότι αυτή δεν είναι ομοιόμορφος αλλά παρουσιάζει διαβαθμίσεις , δηλαδή, με μαθηματικούς όρους μπορούμε να πούμε ότι ως συνάρτηση μεταβλητών παραγόντων θα παρουσιάζει μέγιστο και ελάχιστο. Μέγιστη ή πλήρης ασφάλεια σημαίνει ότι ένας διοικητής δύναται να μετακινήσει τις δυνάμεις του κατά βούληση οπουδήποτε και οποτεδήποτε . Ενώ ελάχιστη ή απαιτούμενη ασφάλεια σημαίνει ότι ένας διοικητής έχει τον απαραίτητο χώρο και χρόνο για να εκτελέσει την κατάλληλη διάταξη και ανάπτυξη των δυνάμεων του . Εξυπακούεται ότι μεταξύ μέγιστης και ελάχιστης ασφάλειας υπάρχουν αρκετές διαβαθμίσεις και κατά συνέπεια όταν αναφερόμαστε στο βαθμό ασφαλείας μιας μονάδας εννοούμε την κατάσταση προστασίας της από τις εχθρικές ενέργειες. Ο βαθμός ασφαλείας εκφράζεται είτε επί τοις εκατόν είτε περιφραστικά.

Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι το σύνολο των μέσων (με την ευρεία του όρου έννοια) και του προσωπικού που υλοποιεί την ασφάλεια καλείται σύστημα ασφαλείας. Κάθε σύστημα ασφαλείας πρέπει να καλύπτει όλο το φάσμα των ενεργειών του στρατεύματος και να χρησιμοποιεί, ανεξάρτητα από την μορφή των επιχειρήσεων ή δραστηριοτήτων του, επιθετικά/ενεργητικά και αμυντικά /παθητικά μέτρα προληπτικού και κατασταλτικού χαρακτήρα. Τα προληπτικά μέτρα αποβλέπουν στην προστασία του προσωπικού και στην παρεμπόδιση του εχθρού να συλλέξει πληροφορίες και να καταστρέψει το υλικό και τις εγκαταστάσεις. Ενώ τα κατασταλτικά αποβλέπουν πρώτον στην αποκάλυψη και την εξουδετέρωση των ενεργούντων ή αποπειρώμενων να ενεργήσουν εις βάρος του στρατεύματος και δεύτερον στην ανακάλυψη τυχόν κενών στο σύστημα ασφαλείας τα οποία μπορεί να υπάρχουν είτε λόγω πλημμελούς λήψεως των καθορισθέντων μέτρων, είτε λόγω μη πληρότητας τούτων.

Ειδικότερα στην πολεμική τέχνη η ασφάλεια είναι εκ των ων ουκ άνευ για τη σχεδίαση , την οργάνωση και τη διεξαγωγή των επιχειρήσεων τόσο σε στρατηγικό όσο και σε τακτικό επίπεδο, καθόσον:

Πρώτον, αποτελεί αρχή πολέμου η οποία είναι ουσιώδης και για την εφαρμογή των άλλων αρχών του, καθόσον η επίτευξής της επιτρέπει στο διοικητή και απαγορεύει στον αντίπαλο να χρησιμοποιήσει αποτελεσματικά τις δυνάμεις του.

Δεύτερον, αποτελεί κανόνα σε όλα τα είδη των επιθετικών και αμυντικών επιχειρήσεων, δηλαδή, αποτελεί γενική αρχή εφαρμογής της θεωρίας στην πράξη.

Τρίτον, αποτελεί στοιχείο ελιγμού σε όλα τα είδη των επιχειρήσεων βάσει του οποίου καθορίζεται η πανταχόθεν προστασία των δυνάμεων(μέτωπο ,πλευρά και νώτα). Σκοπός τής ασφάλειας είναι η τήρηση της μυστικότητας προς απόκτηση και διατήρηση ελευθερίας δράσης, δηλαδή, να μπορεί ο διοικητής ανά πάσα στιγμή να υλοποιήσει την αποστολή του παρά τη θέληση του αντιπάλου. Οι απαιτήσεις ασφαλείας μιας μονάδας καθορίζονται από το διοικητή της, ο οποίος πρέπει να ικανοποιεί αυτές δια των ελάχιστων αναγκαιουσών δυνάμεων. Προφανώς, τα λαμβανόμενα μέτρα ασφαλείας πρέπει να συντονίζονται με αυτά της προϊσταμένης διοίκησης και των γειτονικών μονάδων και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να επηρεάζουν και να απομακρύνουν το διοικητή από την αποστολή του.

Τέταρτον, με την ασφάλεια παρέχεται στο διοικητή ο αναγκαίος χώρος και χρόνος προκειμένου στο επίπεδο της στρατηγικής να προβεί αρχικά στη συγκέντρωση των δυνάμεων στο κατάλληλο πεδίο και στη συνέχεια στην προκάλυψη των ελιγμών του, ενώ στη σφαίρα της τακτικής να προχωρήσει αφενός στη λήψη της κατάλληλης διάταξης και της ανάπτυξης των δυνάμεων προς μάχη και αφετέρου στην προστασία τους από κάθε εχθρική προσβολή (εναέριο, επίγειο, εξ αερίων, κ.λπ). Η προστασία αυτή επιτυγχάνεται με την έγκαιρη συλλογή πληροφοριών, με την κατάλληλο διάταξη με την ευρεία του όρου έννοια(τμήματα καλύψεως, προφυλακές, εμπροσθοφυλακή, πλαγιοφυλακές, ασφάλεια νώτων/ μετόπισθεν, σκοποί, περίπολοι, κ.λπ) και με τη λήψη μέτρων προστασίας από ΠΡΒΧ. Συνεπώς, η επίτευξη της ασφάλειας προϋποθέτει ότι πρέπει να υπάρχει επαρκής χρόνος για την έκδοση και εκτέλεση των διαταγών καθώς και επαρκής χώρος για τη συγκέντρωση των αναγκαιουσών δυνάμεων και την κατάλληλο διάταξη και ανάπτυξη τους.

 

        Κλείνοντας τονίζεται ότι, επειδή η ασφάλεια αποτελεί ουσιώδη παράγοντα για την εκπλήρωση της αποστολής μιας μονάδας σε λειτουργικό ,διοικητικό και επιχειρησιακό επίπεδο, για το λόγο αυτό επιβάλλεται όπως κάθε στρατιωτικός που εκτελεί χρέη εκπαιδευτού , ανεξαρτήτως του αντικειμένου διδασκαλίας, πρέπει να αρχίζει και να τελειώνει την εκπαίδευσή του με την επισήμανση ότι το πρώτο μέλημα κάθε διοικητού τόσο στην ειρήνη όσο και στον πόλεμο πρέπει να είναι η λήψη των ενδεδειγμένων μέτρων για την ασφάλεια του τμήματός του.