Του Δημήτρη Λακαφώση Αντιστρατήγου ε.α.

Εν προκειμένω, έχουμε πρόσφατα στις 1 Οκτωβρίου 2017, το καταλονικό ισπανικό Δημοφήφισμα, Έχει τις ρίζες του από αρκετά χρόνια πριν, με τις όποιες φυσικές εσωτερικές διαφοροποιήσεις αλλά τώρα βρέθηκε στο αποκορύφψμα της έντασης. Με το τέλος της διδακτορίας το 1978, στην οποία είχε επιβληθεί αναγκαστική εσωτερική ενότητα, προκύπτει το πολίτευμα που συνεχίζει μέχρι σήμερα.


Η σημερινή Καταλωνία, ένα από τα τα 17 κρατίδια, με πρωτευούσα τη Βαρκελώνη- οικονομικός, πολιτιστικός και τουριστικός κόμβος για την Ισπανία-προσφέρει το 20% του ισπανικού ΑΕΠ όμως με 30 % καταλονικό χρέος. Δηλαδή, προσφέρει στον ισπανικό προϋπολογισμό περισσότερα από ότι παίρνει.
Πρίν από λίγα χρόνια είχε προηγηθεί συμβατικό Δημοψήφισμα και τώρα μετά από στασιμότητα, η ηγεσία της Καταλωνίας αποφάσισε τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για ανεξαρτησία. Η ισπανική κυβέρνηση εκλαμβάνει το Δημοψήφισμα σαν να μην έχει γίνει και το Συνταγματικό Δικαστήριο το κρίνει παράνομο. Εντωμεταξύ, η ισπανική κυβέρνηση έχει προσπαθήσει να αποτρέψει το Δημοψήφισμα με βίαια επεισόδια, διαδηλώσεις, απαγόρευση προσέλευσης των ψηφοφόρων, κλείσιμο εκλογικών κέντρων και κατάσχεση ψηφοδελτίων και με 844 τραυματίες.
Η χρήση βίας όμως εμψύχωσε πολίτες να προσέλθουν στις κάλπες που χωρίς τη βία ενδεχόμενα να μην πήγαιναν στις κάλπες. Από τα 7,5 εκ. Καταλονών ψήφισε το 42,3% με ποσοστό 90% υπέρ της ανεξαρτησίας.
Η επόμενη μέρα είναι δύσκολη και ανήσυχη. Απομένει να δούμε τις επόμενες κινήσεις των δύο πλευρών. Η καταλωνική κυβέρνηση προβαίνει σε μονομερή κήρυξη της ανεξαρτησίας ή περιμένει διεξαγωγή διαπραγματεύσεων στις οποίες δηλώνει ότι συμμετέχει εφόσον κληθεί, στις οποίες διαπραγματεύσεις επιδιώκει και τη συμμετοχή των Η.Ε. και της Ευρώπης. Η καταλονική κυβέρνηση επέτυχε τη διεθνοποίηση που φαίνεται να ήταν ο στόχος του δημοψηφίσματος, αλλά σε εικόνες και όχι στην ουσία, εφόσον η Ε.Ε δηλώνει ότι το δημοψήφισμα είναι παράνομο. Ενώ η ισπανική κυβέρνηση προτίθεται για διάλογο, εφόσον επιτύχει και την υποστήριζη των άλλων κομμάτων και δεν αναγκασθεί να εφαρμόσει το συνταγματικό άρθρο 155 για άμεση διάλυση της καταλονικής κυβέρνησης και διεξαγωγή εκλογών στην Ισπανία. Οι εκλογές έτσι ή αλλίως διεξάγονται προσεχώς.
Υπήρξε έλλειψη ψυχραιμίας και απροθυμίας για συζητήσεις για λύση της έντασης. Αυτές οι ακραίες περιπτώσεις εξομαλύνονται μόνο με συμβιβασμούς για ενισχυμένες περιφερειακές ομοσπονδίες και ακόμη ενδυναμωμένα ομοσπονδιακά κράτη όπως ο Καναδάς, η Γερμανία και η Αυστρία.

Δεν μπορεί ένα τμήμα μιας χώρας, και μάλιστα εύπορο, να διαμελίζει και να καταρκεματίζει τη χώρα μα παράνομο και ανεξέλεγκτο Δημοψήφισμα. Εύπορη είναι και η Σκωτία και η Βαβαρία, αλλά πρέπει με τις τάσεις για ανεξαρτησία να διαλύσουν το κράτος; Η Ε.Ε. υποστηρίζει την ισπανική κυβέρνηση αφού κρίνει το καταλονικό Δημοψήφισμα ως παράνομο και δεν μπορεί τέτοιες περιπτώσεις- δυστυχώς υπάρχουν στην Ευρώπη- και μάλισταμε τάσεις για πολιτικό-οικονομική ανεξαρτησία να διαμελίζουν τις χώρες και να καθιστούν την Ε.Ε. ανίσχυρη.
Επιπλέον, μέσα στην ίδια εβδομάδα με το καταλονικό Δημοψήφισμα διεξάγεται, στις 25 Σεπτεμβρίου 2017, και το ιρακινό κουρδικό Δημοψήφισμα, από τελείως βέβαια διαφορετική πλευρά και σκοπό. Πρόκειται για σύνδεση μιας επί πολλά χρόνια διασκορπισμένης σε τέσσερα κράτη και μεγαλύτερης στο κόσμο κουρδικής εθνότητας των 27 εκατομμυρίων. Το χωρίς δεσμεύσεις ιρακινό κουρδικό Δημοψήφισμα αποσκοπρεί στο να αφυπνίσει τη διεθνοποίηση του θέματος που σήμερα δεν το ευνοεί η επικρατούσα στην περιοχή κατάσταση με τις επιδιώξεις των γειτονικών κρατών, τα οποία μετά το Δημοψήφισμα προσπαθούν να το καταπνίξουν με οικονομικό αποκλεισμό και με διακοπές στις αεροπρορικές και λοιπές συγκοινωνίες προς και από το ιρακινό κουρδιστάν. Σήμερα δεν υπάρχει προοπτική για κουρδικό κράτος, είναι όμως βέβαιο ότι κάποτε αυτό θα γίνει και σε αυτό αποσκοπεί το σημερινό ιρακινό κουρδικό Δημοψήφισμα.