Του Δημήτρη Λακαφώση Αντιστρατήγου ε.α.

Η ψυχροπολεμική κρίση στη Λιβύη, από το 2011, είναι η τρίτη μετά την Ουκρανία και τη Συρία, με εμπλοκή πολλών από έξω αντιπροσώπων, όπως και στη Συρία.
Η κοινή στοχοποίηση όλων είναι ο αγώνας κατά των τρομοκρατικών συμμοριών και αυτό είναι βέβαιο. Ωστόσο, επικρατούν και έντονες διαφοροποιημένες στοχεύσεις, με τ
ο λιβυκό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, το Ισλάμ και τις πολιτικές επιδιώξεις.

Οι Η.Π.Α. ερωτοτροπούν με το εάν επιτύχει η αποφασιστική στρατιωτική επιχείρηση του στατηγού Haftar, για 30 χρόνια πιστός της CIA επί εποχής Kadafi. Πρόσφατα, ο Λιβυκός εθνικός στρατός, υπό τον Haftar έχουν προωθηθεί μέχρι 10 χλμ προ της Τρίπολης, την οποία ελέγχει η διεθνώς αναγνωρισμένη προσωρινή λιβυκή κυβέρνηση υπό το Saraz. Ο Haftar ελέγχει περίπου το 80% της Λιβύης, ενώ οι δυνάμεις της κυβέρνησης έχουν περιορισθεί στα όρια της Τρίπολης. Υπέρ του Haftar τάσσονται η Αίγυπτος, τα Η.Α.Ε., το Μπαχρέιν, η Σαουδική Αραβία και η Ιορδανία. Το Ιράν- Κατάρ συνομιλούν για την κατάσταση.

Υπάρχουν και αποκλίσεις στην αμερικανική πολιτική, με τον Trump να βλέπει τον Haftar μάλλον ως σταθεροποιητικό παράγοντα στη Λιβύη. Ενώ η Ουάσιγκτον κλίνει επίσημα προς διπλωματική λύση, αν και αυτό ευκολότερα λέγεται παρά γίνεται, με το σημερινό κατατεμαχισμό της χώρας.

Η Μόσχα έχει εκφράσει την ενόχλησή της για τις υπό σχεδίαση κινήσεις της Άγκυρας στη Λιβύη και ο Erdogan τα έχει τώρα βάλλει με τη Ρωσία.

Ενόψει αυτής της κατάστασης η Τουρκία σπεύδει, με βάση την από τις 27 Νοεμβρίου 2019 συμφωνία Τουρκίας-Λιβύης, να ενισχύσει μετά από σχετική λιβυκή αίτηση, με στρατιωτική βοήθεια το Saraz. Κίνηση, που οι Η.Π.Α. και πολλές άλλες χώρες την χαρακτηρίζει ως επέμβαση σε άλλη χώρα.

Με την έγκριση της τουρκικής εθνοσυνέλευσης στις 2 Ιανουαρίου 2020, αντί της προγραμματισμένης για 8 ή τις 9 Ιανουαρίου 2020, προφανώς εσκεμμένα για να συμπέσει με την υπογραφή του EeastMed στο Ζάπειο μεταξύ Ελλάδας- Κύπρου- Ισραήλ, μισθοφόροι Σύριοι αντάρες πιθανόν στέλνονται στη Λιβύη, που έχουν εμπειρία σ΄αυτές τις περιπτώσεις από τη συμμετοχή τους και στην τουρκική εισβολή στη Συρία. O στρατηγός Haftar καλεί σε πολιτική κινητοποήση και τις γυναίκες κατά της ξένης επέμβασης και το με κυβερνητική μειοψηφία λιβυκό κοινοβούλιο δεν αποδέχεται τη συμφωνία Τουρκία- Λιβύης.

Επί πλέον, οι γαλλικές στρατιωτικές επιχειρήσεις στην υποσαχάρια περιοχή Sahel, σε πέντε χώρες Μαυριτανία, Μαλί, Νίγηρας, Μπουρκίνα Φάσο και Τσαντ, δεν μπορούν να τερματιστούν χωρίς κάποια πριν σταθεροποίηση των χωρών.
Ο επικεφαλής της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής Josep Borell, σκοπεύει να μεταβεί στη λιβυκή πρωτεύουσα Τρίπολη στις 7 Ιανουαρίου2020, με τους ΥΠΕΞ της Γαλλίας, Γερμανίας, Η. Β. και Ιταλίας. Ενώ, ο στρατάρχης Haftar πλησιάζει όλο και περισσότερο στο κέντρο της Τρίπολης.

Τέλος Ιανουαρίου-αρχές Φεβρουαρίου 2020, στη Διάσκεψη του Βερολίνου για την κρίση στη Λιβύη, με καθυστερημένη πρωτοβουλία της Γερμανίας, συμμετέχουν οι Η.Π.Α, η Ρωσία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Βρετανία, η Αίγυπτος, τα Η.Α.Ε. η Τουρκία, η Ε.Ε., ο Α.Σ. και η Α.Ε. χωρίς να αποκλείονται και άλλες χώρες της περιοχής, ενώ η Αθήνα πρέπει να εντείνει τις κινήσεις για να συμμετάσχει και αυτή. Οι πιθανότητες να ισχύσει η Συμφωνία Τουρκίας- Λιβύης, είναι μεγαλύτερες όσο πιο ενισχυμένος παρουσιασθεί ο Saraz στο Βερολίνο και το αντίθετο στην περίπτωση ενίσχυσης του στρατηγού Haftar.


Ραγδαία η Κλιμάκωση  της έντασης Η.Π.Α.-Ιράν στη Μ. Ανατολή, 3 Ιανουαρίου 2020 

Στις 31 Δεκεμβρίου 2019, η πρεσβεία των Η.Π.Α. στη Βαγδάτη δέχθηκε επιθέσεις από πλήθη διαμαρτυρομέων και Ιρανών, για τα τελευταία αμερικανικά αεροπορικά κτυπήματα στην περιοχή κατά Hezbollah παραστρατιωτικών, με 25 νεκρούς. Είχε προηγηθεί και ο τραυματισμός αμερικανών στρατιωτών και ο θάνατος αμερικανού εργολάβου πετρελαίου, σε επίθεση ανταρτών με ρουκέτες στο Kirkuk.

Η πρεσβεία ενισχύθηκε από αμερικανικές βάσεις στο Κουβέιτ και στο Κιρκούκ, με επανέκτηση ελέγχου στις 1 Ιανουαρίου 2020. Χρησιμοποιήθηκαν δακρυογόνα και δεν τραυματίσθηκε διπλωματικό προσωπικό, παρά μόνο προεκλήθηκαν υλικές ζημίες στην πρεσβεία. Η επίθεση της πρεσβείας κορυφώθηκε με την εκτέλεση του ιρανού στρατηγού Soleimani στο διεθνή αεροδρόμιο της Βαγδάτης.

Ο Soleimani θεωρήθηκε ως υπεύθυνος για θανατηφόρα σχέδια κατά του αμερικανικού προσωπικού στην περιοχή. Τώρα ο Ttump βρίσκει την ευκαιρία και με προσωπική του εντολή ενεργείται στις 3 Ιανοαρίου 2020 αεροπορική επιδρομή στο διεθνές αεροδρόμιο της Βαγδάτης. Νεκρός, μεταξύ άλλων, ο πανίσχυρος ιρανικός στρατηγός Soleimani, ο 2ος στη θρησκευτική ιεραρχία μετά το Homeini, με κατά ουσία υπευθυνότητα για την εξωτερική πολιτική στην περιοχή. Ο 3ος νεκρός μετά το Bin Laden το Μάιο 2011 και το Baghdadi τον Οκτώβριο 2019, αρχηγοί IS.

Το Ιράν διαμαρτύρεται έντονα και χαρακτηρίζει το κτύπημα εγκληματική ενέργεια μέσα σε ξένη χώρα. Αποχωρεί τελικά από τη συμφωνία του 2015 για το πυρηνικό πρόγραμμα και υπόσχεται εκδίκηση.

Μήπως ακολουθηθούν παλαιότερες διεκδικητικές διαχρονικές Η.Π.Α,- Ιράν; Το 1979 έχει πολιορκηθεί η αμερικανική πρεσβεία στο Ιράν επί 155 μέρες. Μήπως, τώρα κτυπηθούν αμερικανικές θέσεις, διπλωματικές αποστολές και λοιπό αμερικανικό προσωκικό ως και προσβολές στα με στρατηγική και οικονομική σημασία στενά του Ορμούζ. Στην κηδεία του ιρανικού στρατηγού ακούσθηκαν εκρήξεις ρουκετών σε σημεία με αμερικανικές παρουσίες και ο Trump βρίσκεται με το χέρι στη σκανδάλη κατά 52 ιρανικών στόχων στην περιοχή. Υφίσταται ετοιμότητα μεταφοράς αμερικανικού προσωπικού σε περίπτωση ανάγκης με προωθημένα ελικόπτερα στη Σούδα της Κρήτης.

Να ενδυναμωθούν οι συμμαχίες των Η.Π.Α. στην περιοχή. Να ενισχύσει το Ιράν τις φίλιες χώρες Συρία, Λίβανος, Υεμένη, Λωρίδα της Γάζας. Ωστόσο ζητούνται μέσα στις Η.Π.Α.εξηγήσεις για την αιφνίδια απόφαση του Trump, ο οποίος βεβαιώνει ότι ενήργησε για να ‘’σταματήσει τον πόλεμο και όχι να τον αρχίσει’’. Η Ρωσία αντιδρά στο αμερικανικό κτύπημα και η Κίνα ζητάει αυξημένη αυτοσυγκράτηση.