Print

Wednesday, 14 October 2020 Διάφορα Hits: 131

 

Μετά την προσκυνηματική επίσκεψη στο μνημείο των πεσόντων ηρώων ιππέων του έπους 1940-41 στο Μέτσοβο, μια ομάδα εφέδρων ανθυπιλάρχων αποφασίσαμε να επισκεφτούμε τις περιοχές όπου έδρασε και το μέρος όπου «φτερούγισε» η χαλύβδινη ψυχή του «Μεγάλου Ήρωά» μας, Παύλου Μελά.

20 χιλιόμετρα βόρεια της Καστοριάς βρίσκεται το χωριό Μελάς (πρώην Σιάτιστα). Εκεί, στο χαγιάτι του σπιτιού, που σήμερα στεγάζει το μουσείο του με πολλά προσωπικά του αντικείμενα και μεγάλο αριθμό φωτογραφικού υλικού, ο ήρωάς μας δέχτηκε το τουρκικό βόλι και άφησε την τελευταία του πνοή.

Εκεί σε αυτό το σπίτι, παρακολουθώντας την ξενάγηση από τον δισέγγονο του Π. Μελά, ο οποίος ζει στο διπλανό σπίτι, συντηρεί το μουσείο και ξεναγεί τους επισκέπτες, δεν ήταν δυνατόν να μην φτέρωνε μέσα μας η εθνική μας περηφάνεια. Νιώσαμε την ψυχή μας να πλησιάζει περισσότερο τον μεγάλο ήρωα που γνωρίσαμε από το ξεφύλλισμα της ιστορίας. Ακούσαμε το μυστηριώδες χτύπημα της καρδιάς μας να μαρτυρεί σεβασμό και δέος στη μνήμη του.

Ήταν Τετάρτη απόγευμα, 13 Οκτωβρίου 1904 που ο Παύλος με 32 συντρόφους του φτάνουν υπό βροχή στο χωριό για να στεγνώσουν και να περάσουν εκεί το βράδυ τους. Χωρίζει τους συντρόφους του ανά ομάδες σε 3 παρακείμενα σπίτια. Έχοντας φτάσει το σούρουπο, ενώ μιλούσε στο ένα από τα σπίτια με τους εκεί συντρόφους του, μπαίνει φοβισμένη η σπιτονοικοκυρά, λέγοντάς τους ότι είδε στρατό να έρχεται από τον κάτω δρόμο. Ο Παύλος αμέσως ειδοποιεί τους άντρες του στα καταλύματα να είναι σε επιφυλακή αλλά να μην πυροβολήσουν αν δεν τους δώσει σήμα ο ίδιος. Ο στρατός ειδοποιημένος από τον προδότη-κομιτατζή Μήτρο Βλάχο, πλησίασε το σπίτι που ήταν ο Παύλος και χτυπώντας με τους κόπανους των όπλων το αντικρινό σπίτι, ζητούσαν να ανοίξουν προτού το κάψουν. Μη έχοντας πλέον άλλη επιλογή, ο Παύλος σηκώνει το τουφέκι και πυροβολεί, δίνοντας το έναυσμα και στους συντρόφους του. Μια σκληρή μάχη αρχίζει, φωτιά, καπνός, οι σφαίρες θέριζαν μέσα στο σκοτάδι. Οι ώρες περνούσαν και η νίκη δεν χαμογελούσε πουθενά. Ο Παύλος μαζί με ένα σύντροφό του, κατεβαίνουν από την ξύλινη ανεμόσκαλα στο στάβλο του σπιτιού και από εκεί βλέπουν μέσα στο σκοτάδι έναν Τούρκο να προσπαθεί να μπει στο σπίτι. Τον πυροβολούν. Ο Παύλος βγαίνει στον περίβολο του σπιτιού να δει τις απέγινε. Ακούγεται ένας και μοναδικός πυροβολισμός. Οι άσπρες κάλτσες τον πρόδωσαν μέσα στο σκοτάδι. Το μοιραίο βόλι τον πέτυχε στην κοιλιά. Στο μέρος που είχε το πουγκί με τις λίρες. Μία από τις λίρες παρασυρόμενη από το βόλι, έκανε το τραύμα του ακόμα πιο μεγάλο. Αμέσως, ξεζώθηκε, έβγαλε το σταυρό του και το πορτοφόλι με τις φωτογραφίες των παιδιών του, τα έδωσε στο σύντροφό του να τα παραδώσει στη γυναίκα του, ζητώντας του να της πει «το καθήκον μου το έκαμα». Εδώ, άφησε την τελευταία του πνοή.

Η σπιτονοικοκυρά τον μετέφερε στον στάβλο και τον σκέπασε με άχυρα για να μην τον βρουν οι Τούρκοι. Την επομένη, κάποιοι από τους συντρόφους του, αφού πρώτα τον αποκεφάλισαν, μετέφεραν το ακέφαλο σώμα του 200 μέτρα πάνω από το σπίτι και τον έθαψαν, στο σημείο που βρίσκεται σήμερα του κενοτάφιό του. Όταν μετά από τρεις ημέρες οι Τούρκοι έμαθαν από τις ελληνικές εφημερίδες για το θάνατο του Παύλου Μελά, έστειλαν στρατιωτικό απόσπασμα στο χωριό και μετά από ξυλοδαρμούς και εκβιασμούς έμαθαν το σημείο της ταφής του. Πήραν το ακέφαλο σώμα του και το μετέφεραν στην Καστοριά όπου, κατ΄ άλλους διαπραγματεύτηκαν την παράδοσή του, κατ’ άλλους το πούλησαν στο Μητροπολίτη Καστοριάς, Γερμανό.

Το ακέφαλο σώμα του τάφηκε μέσα στο νάρθηκα του παρεκκλησίου των Ταξιαρχών. Το 1907, μετεφέρθη και η κεφαλή που ήταν θαμμένη επί 3 χρόνια κάτω από το Άγιο Βήμα της Αγίας Παρασκευή στο Πισοδέρι. Σήμερα, ο τάφος του βρίσκεται στο περίβολο της Μητρόπολης Καστοριάς.

Μελετώντας λεπτομερώς το βιογραφικό του Παύλου Μελά εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς το μεγαλείο του Ανδρός που στα 34 χρόνια του είχε εγκαταλείψει όλα τα εγκόσμια, τα πλουσιοπάροχα υλικά αγαθά και μια ευτυχισμένη οικογένεια, θυσιάζοντας παιδιά, τον έρωτα της ζωής του, μάνα, αδέλφια, φίλους, καλοπέραση, για έναν και μόνο σκοπό. Την ελευθερία της Μακεδονίας, μιας φλεγόμενης Μακεδονίας που καταπιεζόταν από τους Οθωμανούς αφέντες και τις Βουλγάρικες συμμορίες των κομιτατζήδων. Πολύ αίμα ελληνικό πότιζε τη μακεδονική γη, και αυτό δεν ήταν ανεκτό από τον Παύλο. Σάλπισε μαζί με τα παλικάρια του τον γενικό ξεσηκωμό σε όλα τα χωριά της Μακεδονίας και συστηματοποίησε τον μακεδονικό αγώνα. Προικισμένος με τις αρετές της αντρείας και του ανθρωπισμού, κίνησε από τα νότια χώματα της ελληνικής γης να γεμίσει ελπιδοφόρες ακτίνες λευτεριάς τον δοκιμαζόμενο μακεδονικό λαό. Ο θάνατός του έγινε εφαλτήριο νέων αγώνων, η θυσία του ενέπνευσε, άνθρωποι από όλη την Ελλάδα αφυπνίστηκαν και συντάχτηκαν στον απελευθερωτικό αγώνα.

Είθε η μνήμη του Παύλου Μελά να φωλιάζει πάντα στην ψυχή και τη σκέψη όλων των Ελλήνων και να ενδυναμώνει το αίσθημα εθνικής υπερηφάνειας, απαραίτητο για τη διαμόρφωση ιδανικών και οραμάτων της σημερινής ελληνικής νεολαίας μας.

 

Άκης Σκιάνης

Έφεδρος Ανθυπίλαρχος