Γράφει ο ΤΡΥΦΩΝΑΣ ΚΑΪΣΕΡΛΙΔΗΣ

O Tζο Μπάιντεν κι οι στενοί συνεργάτες του ήταν ενθουσιασμένοι το πρωί της Τετάρτης, 11 Αυγούστου, μετά τις απανωτές νίκες στη Γερουσία με την έγκριση του πακέτου των 1,2 τρισ. δολαρίων για τις υποδομές και του συμπληρωματικού πακέτου των 3,54 τρισ. για τη χρηματοδότηση της κοινωνικής ατζέντας των Δημοκρατικών. Βλέποντας στην οθόνη της τηλεόρασης στην ιδιωτική τραπεζαρία του προέδρου των ΗΠΑ την καταμέτρηση των ψήφων στη Γερουσία, ο Μπάιντεν κι η αντιπρόεδρος Καμάλα Χάρις ύψωσαν θριαμβευτικά τις γροθιές τους. Ο Μπάιντεν περίμενε με ανυπομονησία να ξεκινήσει σε λίγες μέρες τις διακοπές του, η διάθεσή του ήταν εξαιρετική. Αλλά την ίδια ώρα, μια καταστροφή καραδοκούσε στην άλλη πλευρά του πλανήτη: στο Αφγανιστάν.

Το εφιαλτικό πενθήμερο που ακολούθησε και το χάος μέσα στην κυβέρνηση Μπάιντεν κατέγραψε το Politico βάσει συνεντεύξεων που πήρε από 33 Αμερικανούς αξιωματούχους και βουλευτές, πολλοί εκ των οποίων ζήτησαν να μην αποκαλυφθεί η ταυτότητά τους καθώς περιέγραφαν ευαίσθητες συζητήσεις που διεξήχθησαν κεκλεισμένων των θυρών.

Μέχρι το πρωί της Τετάρτης 11 Αυγούστου, ώρα Ουάσιγκτον κι ενώ σουρούπωνε στην κεντρική Ασία,  η κυβέρνηση του Αφγανιστάν έχανε τάχιστα τον έλεγχο της χώρας καθώς προήλαυναν ακάθεκτοι οι Ταλιμπάν, την ώρα που ολοκληρωνόταν η αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων,  που είχε διατάξει ο Μπάιντεν από τον Απρίλιο. Λίγες μέρες νωρίτερα οι ισλαμιστές είχαν καταλάβει τη Ζαράνζ, την πρώτη μιας σειράς πρωτευουσών επαρχιών  που θα έπεφταν στα χέρια τους σε έναν αστραπιαίο πόλεμο, που αιφνιδίασε Αμερικανούς αξιωματούχους με την ταχύτητά του. Οι περισσότεροι κορυφαίοι διπλωμάτες και στρατηγοί των ΗΠΑ υπέθεταν ακόμη ότι είχαν άπλετο χρόνο να προετοιμαστούν για μια κατάληψη της εξουσίας από τους Ταλιμπάν, κάποιοι μάλιστα  θεωρούσαν ότι θα χρειάζονταν έως και δύο χρόνια για να συμβεί κάτι τέτοιο έχοντας εμπιστοσύνη στη στρατηγική των αφγανικών δυνάμεων ασφαλείας να ταμπουρωθούν στις πόλεις για να υπερασπιστούν τα πολυπληθή αστικά κέντρα, παρά τις προειδοποιήσεις ορισμένων στρατιωτικών αξιωματούχων και υπηρεσιών ασφαλείας για τον κίνδυνο κατάρρευσης της αφγανικής κυβέρνησης.

Λίγες ώρες νωρίτερα, άλλωστε, ο Μπάιντεν εξέφραζε δημοσίως την ελπίδα ότι ο αφγανικός στρατός θα συγκρατούσε την παλίρροια των Ταλιμπάν: «Νομίζω ότι υπάρχει ακόμη μια τέτοια πιθανότητα», είπε την Τρίτη 10 Αυγούστου στους δημοσιογράφους στο Λευκό Οίκο. Αλλά οι εξελίξεις έμελλαν να τον διαψεύσουν. Μέχρι την επομένη οι αφγανικές δυνάμεις ασφαλείας είχαν εγκαταλείψει τις επαρχίες Μπανταχσάν, Μπαγλάν και Φαράχ στους επιτιθέμενους ισλαμιστές, που ανέβαζαν ταχύτητα.

Το πρόγραμμα του Μπάιντεν προέβλεπε άλλη μια προγραμματισμένη συνάντηση εκείνη τη μέρα με τους επιτελείς του για άλλο ζήτημα εθνικής ασφάλειας, αλλά καθώς έφθαναν τα νέα από την κεντρική Ασία, όρισε ως βασικό θέμα τις εξελίξεις στο Αφγανιστάν. Στη σύσκεψη στην Αίθουσα Επιχειρήσεων, στο υπόγειο της Δυτικής Πτέρυγας του Λευκού Οίκου μετείχαν η αντιπρόεδρος Καμάλα Χάρις, ο υπουργός Άμυνας Λόιντ Όστιν, ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων, στρατηγός Μάρκ Μάιλι κι ο υπαρχηγός του, Τζον Χάιτεν, ο σύμβουλος εθνικής ασφάλειας Τζέικ Σάλιβαν κι ο αναπληρωτής του, Τζον Φάινερ, η διευθύντρια των Υπηρεσιών Πληροφοριών των ΗΠΑ, Αβρίλ Χέινς, ο προσωπάρχης του Λευκού Οίκου, Ρον Κλάιν, ο αναπληρωτής διευθυντής της CIA, Ντέιβιντ Κοέν, η σύμβουλος εσωτερικής ασφάλειας του Μπάιντεν, Λιζ Σέργουντ Ράνταλ κι άλλοι, ενώ ο ΥΠ ΕΞ Άντονι Μπλίνκεν συμμετείχε τηλεφωνικά.  

Το κλίμα ήταν βαρύ κι οι εξελίξεις τόσο δυσοίωνες που ο Μπάιντεν διέταξε τους Όστιν και Μάιλι να ετοιμάσουν ένα σχέδιο για την ανάπτυξη πρόσθετων στρατευμάτων στο Αφγανιστάν ώστε να διασφαλιστεί η εκκένωση του αμερικανικού προσωπικού, ενώ ζήτησε από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ να επεκτείνει τα σχέδια εκκένωσης των Αφγανών συμμάχων, που είχαν συνεργαστεί με τους Αμερικανούς (π.χ. διερμηνείς και μεταφραστές) και τώρα διέτρεχαν θανάσιμο κίνδυνο από τους Τάλιμπάν και να χρησιμοποιηθούν όχι μόνον πολιτικά, αλλά και στρατιωτικά αεροσκάφη. Τέλος όρισε μια νέα σύσκεψη για επανεκτίμηση της κατάστασης στις 07:30 το πρωί της επομένης.

Το κλίμα ήταν βαρύ κι οι εξελίξεις τόσο δυσοίωνες που ο Μπάιντεν διέταξε τους Όστιν και Μάιλι να ετοιμάσουν ένα σχέδιο για την ανάπτυξη πρόσθετων στρατευμάτων στο Αφγανιστάν /ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: AP

«Να πάρει…»

Ο ήλιος είχε ανατείλει πριν από καμιά ώρα, αλλά στην Αίθουσα Επιχειρήσεων του Λευκού Οίκου επικρατούσε ήδη έντονη κινητικότητα. Τα νέα που έφθαναν από το Αφγανιστάν το πρωί της Πέμπτης ήταν δυσοίωνα. Το συμπέρασμα της ενημέρωσης από τις μυστικές υπηρεσίες ήταν ότι η κατάσταση ήταν τόσο ρευστή, που η έδρα της κυβέρνησης στην Καμπούλ ίσως να έπεφτε «εντός εβδομάδων ή και ημερών», είπε ένας αξιωματούχος στο Politico, καμία σχέση με τις εκτιμήσεις ότι θα άντεχε μήνες, ή ακόμη και δύο χρόνια από την αποχώρηση των Αμερικανικών και Νατοϊκών δυνάμεων. «Νομίζαμε ότι είχαμε μήνες μπροστά μας για να εκκενώσουμε την πρεσβεία», πρόσθεσε ο αξιωματούχος, αλλά κάθε ώρα που περνούσε έπεφταν κι άλλα αστικά κέντρα στα χέρια των Ταλιμπάν, ανάμεσά τους και οι πρωτεύουσες των επαρχιών  Γκάζνι και Μπατζίς. Ο Υπουργός Αμυνας εισηγήθηκε την αποστολή στρατευμάτων για την εκκένωση της πρεσβείας και την προστασία του διεθνούς αεροδρομίου της Καμπούλ, ο Σάλιβαν ζήτησε τη γνώμη των μελών του υπουργικού συμβουλίου κι όλοι συμφώνησαν.

«Ήταν η στιγμή που όλοι είπαν “να πάρει”, που έγινε επισήμως αντιληπτό ότι αντιμετωπίζουμε μια κρίση», είπε ο αξιωματούχος. Ο Σάλιβαν πήγε στο Οβάλ Γραφείο λίγο πριν τις 10:00 π.μ. κι ενημέρωσε τον Μπάιντεν, που σήκωσε το τηλέφωνο και ενέκρινε το αίτημα του Όστιν.

Την ίδια ώρα η ανησυχία εντεινόταν και στο Κογκρέσο καθώς κατέφθαναν τα νέα, οι εφιαλτικές ιστορίες και εικόνες από το Αφγανιστάν με τους γερουσιαστές να συζητούν μεταξύ τους για την προέλαση των Ταλιμπάν και τον Ρεπουμπλικανό Μάικλ Γουόλτς, τον πρώτο πρασινοσκούφη μέλος του Κογκρέσου και από τους πρώτους που πίεζαν για την εκκένωση των Αφγανών συμμάχων,  να είναι σε διαρκή επικοινωνία με αξιωματούχους που συνδέονταν με τον Αφγανό πρόεδρο Ασράφ Γκάνι. Ο Γουόλτς είπε ότι οι αφγανικές δυνάμεις πίστευαν ότι μπορούσαν να ανατρέψουν την κατάσταση αν οι ΗΠΑ συνέχιζαν να τους παρέχουν αεροπορική υποστήριξη, μόνον που αυτή δεν ήταν αρκετή, αφού ο αφγανικός στρατός κατέθεσε σχεδόν μαζικά τα όπλα.

Προς το μεσημέρι της Πέμπτης αξιωματούχος του Λευκού Οίκου τηλεφώνησε στον Δημοκρατικό βουλευτή Τζέισον Κρόου, μέλος των Επιτροπών Ενόπλων Δυνάμεων και Πληροφοριών, για να τον ενημερώσει για την κατάσταση που χειροτέρευε ώρα με την ώρα. Ο Κρόου κι ο Γουόλτς πίστευαν πλέον ότι αν δεν επιταχυνθεί δραματικά η επιχείρηση εκκένωσης οι ΗΠΑ δεν θα προλάβαιναν να βγάλουν από το Αφγανιστάν όλους τους Αμερικανούς και Αφγανούς συμμάχους μέχρι την προθεσμία της 31ης Αυγούστου, που είχε ορίσει ο Μπάιντεν.

Το βράδυ της ίδιας μέρας το Πεντάγωνο ανακοίνωσε την αποστολή άλλων 3.000 στρατιωτών για την προστασία του διεθνούς αεροδρομίου της Καμπούλ και για να βοηθήσουν στην ασφαλή απομάκρυνση όσων Αμερικανών είχαν απομείνει, καθώς και Αφγανών και νατοϊκών συμμάχων. Ο Μπάιντεν είχε εγκρίνει εβδομάδες νωρίτερα τις προτάσεις του Όστιν για ανάπτυξη  ναυτικών δυνάμεων – περιλαμβανομένου του αεροπλανοφόρου USS Ronald Reagan - και χιλιάδων στρατιωτών στην περιοχή σε περίπτωση εκκένωσης, αλλά τώρα κατέστη σαφές ότι δεν θα επαρκούσαν οι δυνάμεις αυτές.