Γράφει ο Δημήτρης Κυριάκου Αντιστράτηγος ε.α.

Το τριήμερο 7 έως 9 Ιουνίου 2021, μέλη του προεδρείου του Συνδέσμου μας. επισκέφθηκαν το Μέτσοβο, στο πλαίσιο της ετήσιας επίσκεψης στην Ήπειρο, για τον συνεχή ευπρεπισμό και την αναβάθμιση του χώρου του Μνημείου του Ιππικού. Στο πλαίσιο αυτής της επιδίωξης πραγματοποιήθηκε συνάντηση με το δήμαρχο Μετσόβου κ.Τζαφέα για θέματα του Μνημείου (νυκτερινός φωτισμός, κάμερες ασφαλείας, καθαριότητα του χώρου κλπ). Δίπλα στο εκτιθέμενο μουσειακό άρμα Μ 24, τοποθετήθηκε καλαίσθητη πινακίδα που περιγράφει το έκθεμα, αλλά κυρίως προβάλλει την ιστορική συνέχεια και τη μετεξέλιξη του Όπλου του Ιππικού στο σημερινό Όπλο του Ιππικού – Τεθωρακισμένων.

Βασική επιδίωξη της φετινής επίσκεψης ήταν η πραγματοποίηση στις 8 Ιουνίου, συνάντησης με το Δήμαρχο κ. Εξάρχου Νικόλαο και τον αρμόδιο Αντιδήμαρχο της Κόνιτσας, παρουσία της περιφερειακής συμβούλου κ. Γιούλας Μητροκώστα, με θέμα την προβολή της μάχης της Λυκορράχης και την κατασκευή αναθηματικής πλάκας.

Το χωριό Λυκορράχη, ανήκει στο Δήμο Κόνιτσας, βρίσκεται στη νοτιοδυτική πλαγιά του Γράμμου, και σήμερα είναι ακατοίκητο. Οι κάτοικοί του μετακινήθηκαν, τη δεκαετία του 70, λόγω κατολισθήσεων, σε νεότερο οικισμό, κοντά στην επαρχιακή οδό Πεντάλοφου Κοζάνης – Κόνιτσας. Το νέο χωριό, απέχει 35 χλμ από τη Κόνιτσα και ονομάζεται «Κεφαλοχώρι».

Γύρω και μέσα στο χωριό, διεξήχθηκε τη 1η Νοεμβρίου 1940, εντός του χωριού, η μάχη της Λυκορράχης που αποτέλεσε και τη πρώτη νικηφόρα μάχη του 1940. Εκεί, αντεπιτέθηκε το Απόσπασμα Μισύρη, αποτελούμενο από την προ - επιστρατευμένη Ίλη Ιππικού Γεωργιάδη ,της Β’ Ομάδας Αναγνωρίσεως, με έδρα τη Λάρισα και δύο λόχους πεζικού του ΙΙΙ/51 Τάγματος του Αποσπάσματος Πίνδου (Σχης Δαβάκης), Υποδιοικητής του οποίου ήταν ο Αντισυνταγματάρχης Μισύρης. Η μάχη διήρκησε από το πρωί μέχρι το απόγευμα, και είχε ως αποτέλεσμα τη πλήρη διάλυση διλοχίας της ιταλικής Μεραρχίας «Τζούλια». Αιχμαλωτίσθηκαν 3 Αξιωματικοί και 210 Οπλίτες και περισυλλέγησαν ως λάφυρα, 120 έμφορτα κτήνη, άφθονο πολεμικό υλικό και πυρομαχικά. Οι απώλειες του συγκροτήματος ανήλθαν σε 30 Οπλίτες νεκρούς και τραυματίες. Η Ίλη Γεωργιάδη παρότι πρωταγωνίστησε και διεξήγαγε το δυσκολότερο κομμάτι της επιχείρησης, είχε απώλειες μόνο ένα νεκρό ιππέα και ένα ιππέα τραυματία.

Η πρώτη αυτή νίκη έστειλε και το μήνυμα στην Αθήνα, ότι οι επίλεκτοι Ιταλοί αλπινιστές δεν είναι αήττητοι και με τις κατάλληλες επιθετικές ενέργειες αντιμετωπίζονται. Άλλωστε, τελικά, έμελε να συντριβούν με πρωταγωνιστές τις Μονάδες και τους Σχηματισμούς του Ιππικού μας. Για πρώτη φορά Αλπινιστές πολέμησαν με πεζομάχους ιππείς και συνετρίβησαν. Η μάχη αποτέλεσε ένα από το κύρια γεγονότα αντιστροφής των επιχειρήσεων υπέρ της Ελληνικής πλευράς.

Η δημοτική αρχή της Κόνιτσας εξέφρασε έντονα το θετικό ενδιαφέρον της, για τη πρωτοβουλία του Συνδέσμου και υποσχέθηκε να υπάρξει σχετική επικοινωνία για την ευόδωση της επιδίωξής μας. Στην τελευταία επικοινωνία μας με τον Δήμαρχο Κόνιτσας κ. Εξάρχου Νικόλαο μας διαβεβαίωσε ότι το Δημοτικό του Συμβούλιο ενέκρινε την προταθείσα από τον Σύνδεσμο δράση του και θα μας στείλει εγγράφως την σχετική απόφαση του Δ.Σ.

Τα μέλη του Συνδέσμου, με την ευκαιρία της παρουσίας τους στην περιοχή, επισκέφθηκαν τη γέφυρα στο Μπουραζάνι (ιστορικό χώρο μαχών το 1940 και της περιόδου 1946 – 1949), το χωριό Μολυβδοσκέπαστη που βρίσκεται ακριβώς επί της ελληνοαλβανικής μεθορίου. Πραγματοποίησε, επίσης, προσκύνημα στη ομώνυμη Μονή της Παναγίας της Μολυβδοσκέπαστης και επισκέφθηκε το συνοριακό σταθμό της Μέρτζιανης. Υπόψη ότι ο άξονας Κόνιτσα – χωριό Μελλισόπετρα – Μέρτζιανη–Πρεμετή, υπήρξε ο βασικός άξονας αντεπίθεσης της Μεραρχίας Ιππικού, μετά τη απελευθέρωση της Κόνιτσας(16 Νοεμβρίου 1940) και την ολοκλήρωση της καταδίωξης των Ιταλών, εντός του Αλβανικού εδάφους με τη κατάληψη της Πρεμετής (3 Δεκεμβρίου 1940). Εκεί αναζητήθηκαν και ευρέθησαν τα ερείπια της παλαιάς γέφυρας της Μέρτζιανης, επί του ποταμού Σαραντάπορου, που αποτελούσε το συνοριακό πέρασμα, προπολεμικά, από την Ελλάδα στην Αλβανία και αντίστροφα. Από εκεί πέρασαν και οι Ιταλοί, διότι η γέφυρα δεν κατέστη δυνατόν να καταστραφεί το πρωί της 28ης Οκτωβρίου 1940. Η γέφυρα αυτή που στα Αλβανικά αποκαλείται γέφυρα του Περάτι (εξαιτίας του γειτονικού μεθοριακού ομώνυμου αλβανικού χωριού), έμελε να αποτελέσει μνημείο οδυνηρών ιστορικών αναμνήσεων για τους Ιταλούς της «Τζούλια», οι οποίοι αναγκάστηκαν, καταδιωκόμενοι από τη Μεραρχία Ιππικού, σε άθλια κατάσταση και με βαρύτατες απώλειες, να διέλθουν εκ νέου οπισθοχωρώντας. Μάλιστα, στη περιοχή των ιταλικών Ιουλιανών Άλπεων γράφηκε και μελοποιήθηκε και σχετικό ιταλικό δημοτικό τραγούδι(μοιρολόι) αφιερωμένο στους νεκρούς αλπινιστές που περιγράφει την ιταλική ανδρεία αλλά και τις κακουχίες του πικρού πολέμου!!!. («SulpontediPerati») Η Μεραρχία «Τζούλια» μετά την ήττα της, ανασυγκροτήθηκε και συνέχισε να πολεμά στο ελληνοαλβανικό μέτωπο μέχρι το τέλος του πολέμου. Το έτη 1942 – 1943 διατέθηκε ως μέρος της 8ης ιταλικής στρατιάς στο Ανατολικό μέτωπο, στη περιοχή του ποταμού Δον. Προ του πολέμου, η «Τζούλια» είχε συμμετάσχει και στη νικηφόρα για τους Ιταλούς, εκστρατεία στην Αιθιοπία. Παρόλα αυτά, οι πλέον πικρές μνήμες της Μεραρχίας αλλά και των περιοχών απ’ όπου κατάγονταν οι άνδρες της, αφορούν τον ελληνο - ιταλικό πόλεμο και ειδικά τους υποχωρητικούς αγώνες που έδωσε η μεραρχία, με εξαιρετικά μεγάλες απώλειες, καταδιωκόμενη από τη Μεραρχία Ιππικού του Στρατηγού Στανωτά!!!

Δυστυχώς, ενώ σήμερα οι Ιταλοί τραγουδούν ακόμη το δημοτικό τραγούδι της θυσίας τους, στην Ελλάδα έχουν σχεδόν εξαφανιστεί, μέσα στη βλάστηση, τα ερείπια της γέφυρας της Μέρτζιανης !!! Όμως τα «ανακάλυψε» ο Σύνδεσμος μας και έπεται συνέχεια για την ανάδειξή τους……

Το μοιρολόι της «Τζούλια»

 

Sulponte di Perati

bandiera near,

l'èilluttodegliAlpini

cheva a la guera.

L'éilluttodella Julia

cheva a la guera

la megliogioventù

chevasot'tera.

Sull'ultimovagone

l'èl'amormio

col fazzoletto in mano

midàl'addio.

Col fazzoletto in mano

mi salutava

e con la bocca i baci

la mi mandava.

Queliche son partiti

non son tornati

sui montidellaGrecia

sonorestati.

Sui montidellaGrecia

c'è la Vojussa

del sanguedegliAlpini

s'èfattarossa.

Un coro di fantasmi

vienzodaimonti,

l'èilcoro de li Alpini

che son morti.

GliAlpini fan la storia,

la storiavera,

l'hanscritta con ilsangue

e la pennanera.

Alpinidella Julia

inalto i cuori:

sulponte di Perati

c'è il tricolore!

(Μετάφραση)

Στη γέφυρα του Περάτι (της Μέρτζιανης)

μαύρη σημαία:

είναι το πένθος των Αλπινιστών

που πηγαίνει στο πόλεμο.

Είναι το πένθος της Τζούλιας

που πηγαίνει στο πόλεμο

το καλύτερο (κομμάτι) της νεολαίας

που πηγαίνει σήμερα.

Στο τελευταίο βαγόνι

είναι η αγάπη μου

με το μαντήλι στο χέρι

μου δίνει το αντίο.

Μαντήλι στο χέρι

με χαιρέτησε

και φιλιά με το στόμα

μου το έστειλε.

Αυτοί που έφυγαν

δεν έχουν επιστρέψει

στα βουνά της Ελλάδας

έμειναν (αναπαύονται).

Στα βουνά της Ελλάδας

υπάρχει ο (ποταμός) Αώος (Βωβούσα)

που με το αίμα των αλπινιστών

έχει γίνει κόκκινος.

Μια χορωδία φαντασμάτων

έρχεται από τα βουνά,

είναι η χορωδία του αλπινιστών

που είναι νεκροί.

Οι αλπινιστές γράφουν ιστορία,

την αληθινή ιστορία,

την έγραψαν με αίμα

και μαύρηπένα.

Αλπινιστές της Τζούλια

σηκώστε τις καρδιές σας (αναθαρρήσατε),

στη γέφυρα του Περάτι (της Μέρτζιανης)

υπάρχει το τρίχρωμο (της ιταλικής σημαίας)!