Γράφει ο Υποστράτηγος ε.α Χρήστος Παπαδογεωργόπουλος Αντιπρόεδρος ΣΑΙΤΘ
Εισαγωγή
Η έννοια της Εθνικής Στρατηγικής βρίσκεται στον πυρήνα της κρατικής υπόστασης και της μακροπρόθεσμης επιβίωσης και ευημερίας ενός έθνους. Σε ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από ρευστότητα, γεωπολιτικές ανακατατάξεις και πολυδιάστατες απειλές, η ύπαρξη σαφούς, συνεκτικής και διαχρονικής στρατηγικής δεν αποτελεί πολυτέλεια αλλά αναγκαιότητα.
Τι είναι η Εθνική Στρατηγική
Η Εθνική Στρατηγική είναι το σύνολο των μακροπρόθεσμων στόχων ενός κράτους και των μέσων που επιλέγει για την επίτευξή τους, σε όλους τους τομείς:
- Άμυνα και ασφάλεια
- Εξωτερική πολιτική
- Οικονομία και ανάπτυξη
- Ενέργεια και τεχνολογία
- Κοινωνική συνοχή και δημογραφία
Δεν πρόκειται για ένα απλό κυβερνητικό πρόγραμμα. Αντιθέτως, είναι ένα υπερκομματικό πλαίσιο κατεύθυνσης, με ορίζοντα δεκαετιών, που εξασφαλίζει συνέχεια ανεξαρτήτως πολιτικών αλλαγών.
Έχει η Ελλάδα Εθνική Στρατηγική;
Η απάντηση δεν είναι απολύτως μονοσήμαντη.
Η Ελλάδα διαθέτει:
- επιμέρους στρατηγικές (π.χ. αμυντική πολιτική, ενεργειακός σχεδιασμός)
- θεσμούς και δομές σχεδιασμού
- συμμετοχή σε υπερεθνικά πλαίσια (ΕΕ, ΝΑΤΟ)
Ωστόσο, αυτό που δεν διαθέτει σε επαρκή βαθμό είναι μία:
👉 ενιαία, ολοκληρωμένη και θεσμοθετημένη Εθνική Στρατηγική με διακομματική συναίνεση και μακροπρόθεσμη συνέχεια
Τα βασικά προβλήματα που παρατηρούνται είναι:
- αποσπασματικότητα πολιτικών
- εξάρτηση από τον εκλογικό κύκλο
- έλλειψη συνέχειας στη λήψη αποφάσεων
- περιορισμένος στρατηγικός συντονισμός μεταξύ φορέων
Γιατί είναι κρίσιμη για την Ελλάδα
Η γεωπολιτική θέση της Ελλάδας –σε μια περιοχή αυξημένων εντάσεων και ανταγωνισμών– καθιστά επιτακτική την ύπαρξη στρατηγικής που να:
- ενισχύει την αποτρεπτική ισχύ
- αξιοποιεί τις διεθνείς συμμαχίες
- προβάλλει σταθερότητα και αξιοπιστία
- διασφαλίζει ενεργειακή και οικονομική ανθεκτικότητα
Τι προτείνεται
Για τη συγκρότηση μιας ουσιαστικής Εθνικής Στρατηγικής προτείνονται τα εξής:
1. Θεσμοθέτηση Εθνικού Συμβουλίου Εθνικής Στρατηγικής
Ένα διακομματικό όργανο με συμμετοχή πολιτικών, στρατιωτικών, διπλωματών και ειδικών επιστημόνων, που θα χαράσσει τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
2. Καθορισμός Εθνικών Στόχων 20ετίας
Σαφείς και μετρήσιμοι στόχοι σε βασικούς τομείς, όπως:
- αποτρεπτική ισχύς
- ενεργειακή αυτονομία
- δημογραφική ανασυγκρότηση
- τεχνολογική καινοτομία
3. Διακομματική συναίνεση
Χωρίς ελάχιστο επίπεδο πολιτικής συμφωνίας, καμία στρατηγική δεν μπορεί να επιβιώσει στο χρόνο.
4. Σύνδεση στρατηγικής με πόρους
Η στρατηγική πρέπει να συνοδεύεται από ρεαλιστική κατανομή οικονομικών και ανθρώπινων πόρων.
5. Συνεχής αξιολόγηση και αναθεώρηση
Η στρατηγική δεν είναι στατική. Πρέπει να προσαρμόζεται ανάλογα με τις διεθνείς εξελίξεις.
6. Καλλιέργεια στρατηγικής κουλτούρας
Η στρατηγική σκέψη πρέπει να διαπερνά:
- την πολιτική ηγεσία
- τη δημόσια διοίκηση
- τις ένοπλες δυνάμεις
- την κοινωνία των πολιτών
Συμπέρασμα
Η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Οι προκλήσεις είναι σύνθετες και μακροχρόνιες, και δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με αποσπασματικές πολιτικές ή βραχυπρόθεσμες αποφάσεις.
Η συγκρότηση μιας ολοκληρωμένης Εθνικής Στρατηγικής αποτελεί όχι μόνο αναγκαιότητα αλλά και προϋπόθεση εθνικής επιβίωσης και προόδου. Απαιτεί πολιτική ωριμότητα, θεσμική συνέχεια και κυρίως τη συνειδητοποίηση ότι το εθνικό συμφέρον υπερβαίνει τον εκλογικό κύκλο.
Μια χώρα που γνωρίζει πού θέλει να πάει, έχει πολύ περισσότερες πιθανότητες να φτάσει εκεί.