Γράφει ο Υποστράτηγος ε.α. Χρήστος Παπαδογεωργόπουλος *Αντιπρόεδρος ΣΑΙΤΘ
Στη σύγχρονη εποχή των συνεχών αλλαγών, της αβεβαιότητας, του έντονου ανταγωνισμού και της τεχνολογικής επανάστασης, η έννοια της ηγεσίας αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία. Οι οργανισμοί, οι επιχειρήσεις, αλλά και οι κρατικοί θεσμοί, δεν έχουν ανάγκη απλώς από διαχειριστές διαδικασιών, αλλά από πραγματικούς ηγέτες-μάνατζερ, οι οποίοι μπορούν να εμπνεύσουν, να οργανώσουν, να καθοδηγήσουν και να οδηγήσουν τους ανθρώπους τους στην επιτυχία.
Η διάκριση μεταξύ «ηγέτη» και «μάνατζερ» είναι γνωστή στη διεθνή βιβλιογραφία. Ο μάνατζερ οργανώνει, ελέγχει, προγραμματίζει και διαχειρίζεται τους διαθέσιμους πόρους. Ο ηγέτης, αντιθέτως, εμπνέει, κινητοποιεί, διαμορφώνει όραμα και δημιουργεί πίστη στον κοινό σκοπό. Ο επιτυχημένος ηγέτης-μάνατζερ είναι εκείνος που συνδυάζει αρμονικά και τις δύο αυτές ιδιότητες.
Πρώτο και βασικό χαρακτηριστικό του επιτυχημένου ηγέτη είναι το όραμα. Ο πραγματικός ηγέτης δεν περιορίζεται στην καθημερινή διαχείριση των προβλημάτων. Βλέπει μπροστά, αντιλαμβάνεται τις εξελίξεις, προβλέπει τις προκλήσεις και χαράσσει πορεία για το μέλλον. Το όραμα όμως από μόνο του δεν αρκεί. Απαιτείται η ικανότητα μετατροπής του σε συγκεκριμένους στόχους και ρεαλιστικά σχέδια δράσης.
Εξίσου σημαντική είναι η ικανότητα λήψης αποφάσεων. Σε περιόδους κρίσεων, οι οργανισμοί δοκιμάζονται και οι άνθρωποι αναζητούν καθοδήγηση. Ο επιτυχημένος ηγέτης δεν παραλύει από τον φόβο του λάθους. Αξιολογεί τα δεδομένα, αναλαμβάνει ευθύνη και αποφασίζει με ψυχραιμία και αποφασιστικότητα. Η αναποφασιστικότητα αποτελεί συχνά μεγαλύτερο κίνδυνο από μια λανθασμένη απόφαση.
Κρίσιμο στοιχείο της αποτελεσματικής ηγεσίας είναι επίσης η αξιοπιστία και το προσωπικό παράδειγμα. Οι άνθρωποι δεν ακολουθούν μόνο τίτλους και βαθμούς· ακολουθούν πρόσωπα που εμπιστεύονται. Ο ηγέτης που επιδεικνύει ήθος, συνέπεια, δικαιοσύνη και σεβασμό προς τους συνεργάτες του αποκτά κύρος και επιρροή. Η ηγεσία δεν επιβάλλεται· κατακτάται καθημερινά.
Παράλληλα, ο σύγχρονος ηγέτης-μάνατζερ οφείλει να διαθέτει υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη. Πρέπει να κατανοεί τις ανάγκες, τις ανησυχίες και τα κίνητρα των ανθρώπων του. Η ικανότητα επικοινωνίας, η ενσυναίσθηση και η διαχείριση συγκρούσεων αποτελούν πλέον απαραίτητα στοιχεία διοίκησης. Οι αυταρχικές μορφές διοίκησης του παρελθόντος αποδεικνύονται ολοένα και λιγότερο αποτελεσματικές σε κοινωνίες με αυξημένο μορφωτικό επίπεδο και υψηλές απαιτήσεις συμμετοχής.
Ο επιτυχημένος ηγέτης γνωρίζει επίσης να δημιουργεί ομάδα. Δεν επιδιώκει να εμφανίζεται ως «παντογνώστης», αλλά αξιοποιεί τις ικανότητες των συνεργατών του, ενθαρρύνει την πρωτοβουλία και καλλιεργεί πνεύμα συνεργασίας. Κατανοεί ότι η επιτυχία ενός οργανισμού είναι συλλογικό αποτέλεσμα και όχι προσωπικό επίτευγμα.
Σημαντική διάσταση της ηγεσίας αποτελεί και η διαχείριση της αλλαγής. Στη σημερινή εποχή, οργανισμοί και επιχειρήσεις που αδυνατούν να προσαρμοστούν, κινδυνεύουν να περιθωριοποιηθούν. Ο επιτυχημένος μάνατζερ πρέπει να είναι ανοικτός στην καινοτομία, στη γνώση και στις νέες τεχνολογίες, χωρίς όμως να χάνει τις θεμελιώδεις αξίες και αρχές που διασφαλίζουν τη συνοχή και τη σταθερότητα του οργανισμού.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η ικανότητα διαχείρισης κρίσεων. Οι μεγάλες προκλήσεις αποκαλύπτουν την ποιότητα της ηγεσίας. Σε δύσκολες στιγμές, ο ηγέτης καλείται να διατηρήσει την ψυχραιμία του, να εμπνεύσει εμπιστοσύνη και να κρατήσει ενωμένη την ομάδα του. Η ιστορία έχει αποδείξει ότι οι πραγματικοί ηγέτες αναδεικνύονται κυρίως μέσα από τις κρίσεις.
Τέλος, ο επιτυχημένος ηγέτης-μάνατζερ δεν σταματά ποτέ να μαθαίνει. Η διαρκής επιμόρφωση, η αυτοκριτική και η προσαρμοστικότητα αποτελούν βασικές προϋποθέσεις επιτυχίας. Ο κόσμος αλλάζει συνεχώς και μαζί του πρέπει να εξελίσσονται και οι ηγέτες.
Συμπερασματικά, ο επιτυχημένος ηγέτης-μάνατζερ είναι εκείνος που συνδυάζει όραμα, γνώση, αποφασιστικότητα, ήθος και ανθρωποκεντρική διοίκηση. Είναι ο άνθρωπος που μπορεί όχι μόνο να διαχειρίζεται αποτελεσματικά έναν οργανισμό, αλλά και να εμπνέει τους ανθρώπους του να υπερβαίνουν τον εαυτό τους. Στην πραγματικότητα, ηγεσία σημαίνει ευθύνη, προσφορά και ικανότητα δημιουργίας προοπτικής για το κοινό μέλλον
*ΟνΥποστράτηγος ε.α. Χρήστος Παπαδογεωργόπουλος έχει κάνει μεταπτυχιακές σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων στην ΑΣΟΕΕ