ΕΝΑ ΕΡΓΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΥΠΡΟ
Γράφει ο Υποστράτηγος ε.α. Χρήστος Παπαδογεωργόπουλος
Ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου: Επανεκκίνηση των ερευνών, η γαλλική ρηματική διακοίνωση και οι τουρκικές αξιώσεις
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, γνωστή ως Great Sea Interconnector
(GSI), επανέρχεται στο προσκήνιο μετά τις τελευταίες εξελίξεις και την επανέναρξη
των διαδικασιών για την πραγματοποίηση των υποθαλάσσιων ερευνών. Πρόκειται για
ένα έργο ιδιαίτερης ενεργειακής και γεωστρατηγικής σημασίας, το οποίο αποσκοπεί
στον τερματισμό της ηλεκτρικής απομόνωσης της Κύπρου και στη σύνδεσή της με το
ευρωπαϊκό ενεργειακό δίκτυο μέσω της Ελλάδας.
Η σημασία του έργου δεν περιορίζεται στην ενεργειακή του διάσταση. Αποκτά
ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα, καθώς η σχεδιαζόμενη διαδρομή του καλωδίου
διέρχεται από θαλάσσιες περιοχές όπου η Τουρκία προβάλλει αμφισβητήσεις και
επιχειρεί να επιβάλει τις δικές της ερμηνείες για τα δικαιώματα των παράκτιων
κρατών.
- Η ΕΠΑΝΕΝΑΡΞΗ ΤΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ
ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ
Στις 6 Νοεμβρίου 2026, το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε την
ολοκλήρωση της διαδικασίας αδειοδότησης για τις έρευνες βυθού και τις εργασίες
που συνδέονται με την πόντιση του καλωδίου.
Η σχετική αίτηση είχε υποβληθεί από τη γαλλική εταιρεία NEXANS, η οποία ενεργεί
για λογαριασμό της εταιρείας Great Sea Interconnector. Μετά τη θετική
γνωμοδότηση της αρμόδιας διυπουργικής επιτροπής, ο Υπουργός Εξωτερικών
υπέγραψε την απαιτούμενη απόφαση και εκδόθηκε η σχετική ελληνική NAVTEX.
Στις 10 Νοεμβρίου 2026, το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» απέπλευσε
από το λιμάνι του Ηρακλείου με προορισμό τη θαλάσσια περιοχή νοτιοανατολικά της
Καρπάθου, ανατολικά της Κρήτης και νότια της Κάσου, προκειμένου να συνεχίσει τις
έρευνες χαρτογράφησης του βυθού.
Πρέπει, ωστόσο, να διευκρινιστεί ότι στην παρούσα φάση δεν πρόκειται για την
έναρξη της φυσικής πόντισης του καλωδίου, αλλά για τη συνέχιση των γεωλογικών
και γεωφυσικών ερευνών, ώστε να καθοριστεί με ασφάλεια η τελική υποθαλάσσια
όδευσή του. Οι εργασίες εκτιμάται ότι θα διαρκέσουν περίπου τέσσερις μήνες.
Αξίζει να σημειωθεί ότι πριν από τη διακοπή των ερευνών το καλοκαίρι του 2024
είχε ολοκληρωθεί περίπου το 60% των απαιτούμενων εργασιών.
2. ΤΙ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΡΗΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΚΟΙΝΩΣΗ
ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ;
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον και αρκετά ερωτήματα προκάλεσε η πληροφορία ότι η Γαλλία
προχώρησε σε ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία, ενημερώνοντάς την για την
προγραμματισμένη επανέναρξη των εργασιών.
Η ρηματική διακοίνωση (Note Verbale) αποτελεί επίσημο έγγραφο διπλωματικής
επικοινωνίας μεταξύ κρατών. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, η γαλλική
πλευρά γνωστοποίησε στις ενδιαφερόμενες παράκτιες χώρες, μεταξύ των οποίων και
η Τουρκία, την πρόθεσή της να πραγματοποιηθούν οι έρευνες βυθού από το γαλλικό
ερευνητικό πλοίο.
Το κρίσιμο σημείο βρίσκεται στη διατύπωση του εγγράφου. Σύμφωνα με
δημοσιογραφικές πληροφορίες, η γαλλική διακοίνωση δεν λαμβάνει θέση επί των
διαφορών Ελλάδας και Τουρκίας σχετικά με την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών,
αλλά περιορίζεται στην ενημέρωση για τις προγραμματισμένες εργασίες.
Το πλήρες πρωτότυπο κείμενο της διακοίνωσης δεν έχει δημοσιοποιηθεί, επομένως
δεν είναι δυνατόν να γνωρίζουμε με απόλυτη ακρίβεια όλες τις διατυπώσεις του.
Η ελληνική κυβέρνηση, διά του Υφυπουργού Εξωτερικών Τάσου Χατζηβασιλείου,
υποστήριξε κατηγορηματικά ότι η γαλλική ενέργεια είχε αποκλειστικά ενημερωτικό
χαρακτήρα και δεν αποτελούσε αίτημα για τη χορήγηση τουρκικής άδειας.
Η διάκριση αυτή είναι ουσιαστική: άλλο πράγμα η διπλωματική ενημέρωση μιας
γειτονικής χώρας για προγραμματισμένες εργασίες στη θάλασσα και άλλο η υποβολή
αιτήματος για την έγκριση ή τη συναίνεσή της.
3. ΖΗΤΗΣΕ Η ΓΑΛΛΙΑ ΑΔΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ Ή ΑΠΛΩΣ
ΤΗΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕ;
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο ερώτημα που απασχόλησε την ελληνική κοινή
γνώμη.
Η επίσημη θέση της Αθήνας είναι σαφής: η άδεια για τις εργασίες ζητήθηκε και
χορηγήθηκε από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές και, για το αντίστοιχο τμήμα της
διαδρομής, από τις κυπριακές αρχές. Δεν ζητήθηκε άδεια από την Τουρκία.
Η Γαλλία, από την πλευρά της, προχώρησε στη διπλωματική ενημέρωση της
Άγκυρας, στο πλαίσιο της πρακτικής γνωστοποίησης των προγραμματισμένων
δραστηριοτήτων.
Ωστόσο, η τουρκική πλευρά επιχείρησε να προσδώσει διαφορετική ερμηνεία στην
επικοινωνία αυτή. Σύμφωνα με δηλώσεις τουρκικών διπλωματικών πηγών που
δημοσιεύθηκαν στον ελληνικό Τύπο, η Άγκυρα φέρεται να αντιμετωπίζει τη γαλλική
επικοινωνία ως αίτημα που απαιτεί τη δική της έγκριση.
Η διαφορά αυτή δεν είναι απλώς ζήτημα διπλωματικής ορολογίας. Αγγίζει την ουσία
της τουρκικής πολιτικής στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς η Άγκυρα επιδιώκει να
εμφανίζεται ως παράγοντας που πρέπει να συναινεί σε δραστηριότητες τις οποίες
θεωρεί ότι επηρεάζουν τις δικές της θαλάσσιες διεκδικήσεις.
Η Ελλάδα, αντιθέτως, δεν αποδέχεται την ύπαρξη τέτοιου δικαιώματος τουρκικής
έγκρισης.
4. Η ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΚΑΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Μετά την έκδοση της ελληνικής NAVTEX, η Τουρκία εξέδωσε αντι-NAVTEX,
επαναλαμβάνοντας τις γνωστές θέσεις της περί αρμοδιότητας και δικαιοδοσίας της
στις συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές.
Η Αθήνα απάντησε ότι η τουρκική αντι-NAVTEX δεν μεταβάλλει το ισχύον νομικό
καθεστώς και δεν ακυρώνει τη νόμιμη ελληνική αγγελία προς τους ναυτιλλομένους.
Η ελληνική θέση στηρίζεται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και ειδικότερα στις
διατάξεις που ρυθμίζουν τα δικαιώματα των παράκτιων κρατών, την υφαλοκρηπίδα
και την εγκατάσταση υποθαλάσσιων καλωδίων.
Ασφαλώς, οι κανόνες διαφέρουν ανάλογα με τη θαλάσσια ζώνη στην οποία
πραγματοποιούνται οι εργασίες. Στην υφαλοκρηπίδα ισχύουν συγκεκριμένα
δικαιώματα του παράκτιου κράτους, ενώ στην ΑΟΖ το καθεστώς των υποθαλάσσιων
καλωδίων ρυθμίζεται από το άρθρο 79 της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της
Θάλασσας. Η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στη συγκεκριμένη Σύμβαση,
γεγονός που δεν σημαίνει ότι μπορεί να αγνοεί τους κανόνες εθιμικού διεθνούς
δικαίου που εφαρμόζονται.
Επομένως, η ελληνική επιχειρηματολογία οφείλει να στηρίζεται στη συγκεκριμένη
νομική φύση κάθε θαλάσσιας περιοχής και όχι σε γενικές διατυπώσεις.
5. Η ΓΕΩΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ
Η Γαλλία έχει ιδιαίτερη σημασία στην υπόθεση, καθώς η γαλλική εταιρεία NEXANS
έχει αναλάβει σημαντικό τεχνικό έργο στο πλαίσιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Η γαλλική διπλωματική παρέμβαση αποσκοπεί, σύμφωνα με τις διαθέσιμες
πληροφορίες, στην ενημέρωση των ενδιαφερόμενων χωρών και στην ομαλή εκτέλεση
των εργασιών. Δεν πρέπει, όμως, να συγχέεται η επιχειρηματική συμμετοχή μιας
γαλλικής εταιρείας με την ανάληψη από τη Γαλλία της ευθύνης για την άσκηση των
ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Παράλληλα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι πληροφορίες για αμερικανική
διπλωματική παρέμβαση προς την Άγκυρα, με στόχο να μην παρεμποδιστεί η
επανέναρξη των εργασιών. Οι πληροφορίες αυτές έχουν δημοσιευθεί στον ελληνικό
Τύπο, χωρίς να έχει επιβεβαιωθεί επισήμως το σύνολο των σχετικών επαφών.
Η υποστήριξη των ευρωπαϊκών και διεθνών εταίρων είναι σημαντική, αλλά δεν
μπορεί να υποκαταστήσει την αποφασιστική και συνεπή ελληνική διπλωματική
παρουσία.
6. ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ – ΤΟ ΕΡΓΟ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΡΟΧΩΡΗΣΕΙ
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου αποτελεί έργο με ευρωπαϊκή,
ενεργειακή και γεωπολιτική διάσταση. Η ολοκλήρωσή της θα ενισχύσει την
ενεργειακή ασφάλεια της Κυπριακής Δημοκρατίας, θα δημιουργήσει νέες
δυνατότητες μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και θα ενδυναμώσει τη σύνδεση της
Κύπρου με την ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά.
Η επανέναρξη των ερευνών αποτελεί θετική εξέλιξη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι
έχουν ξεπεραστεί όλες οι δυσκολίες. Η πραγματική δοκιμασία θα είναι η απρόσκοπτη
συνέχιση των εργασιών και, τελικά, η ολοκλήρωση της πόντισης του καλωδίου.
Η Ελλάδα οφείλει να διατηρήσει σταθερή στάση, να αξιοποιήσει το ευρωπαϊκό και
διεθνές διπλωματικό της κεφάλαιο και να μην επιτρέψει να δημιουργηθεί η εντύπωση
ότι η υλοποίηση ενός νόμιμα αδειοδοτημένου έργου εξαρτάται από την έγκριση
τρίτης χώρας.
Η ενημέρωση δεν είναι αίτηση άδειας. Η διπλωματική επικοινωνία δεν συνεπάγεται
αναγνώριση δικαιοδοσίας. Και η έκδοση μιας τουρκικής αντι-NAVTEX δεν
δημιουργεί από μόνη της δικαιώματα που δεν προβλέπονται από το Διεθνές Δίκαιο.
Το μεγάλο ζητούμενο είναι να προχωρήσει το έργο με συνέπεια,
αποφασιστικότητα και σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο. Η ηλεκτρική σύνδεση της
Κύπρου με την Ελλάδα δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνικό ενεργειακό εγχείρημα.
Αποτελεί στρατηγική επιλογή με ιδιαίτερη σημασία για τον Ελληνισμό και την
ευρωπαϊκή παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η ολοκλήρωσή του θα αποτελέσει ένα ουσιαστικό βήμα προς την ενεργειακή
ασφάλεια της Κύπρου και την περαιτέρω ενίσχυση του γεωπολιτικού ρόλου της
Ελλάδας.