Γράφει ο Υποστράτηγος ε.α. Χρήστος Παπαδογεωργόπουλος


Τι σηματοδοτούν οι τελευταίες δηλώσεις για το
Τουρκολιβυκό Μνημόνιο και την Κατοχή της Κύπρου
– Τα νέα διπλωματικά δεδομένα και τα οφέλη για την
Ελληνική Εξωτερική Πολιτική
Η Ανατολική Μεσόγειος αλλάζει γεωπολιτικό περιβάλλον – Η Ελλάδα
αποκτά νέα διπλωματικά ερείσματα απέναντι στις αναθεωρητικές
επιδιώξεις της Τουρκίας.
Οι τελευταίες διπλωματικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο παρουσιάζουν
ιδιαίτερο ενδιαφέρον και δημιουργούν νέα δεδομένα για την ελληνική εξωτερική
πολιτική. Δύο χώρες με ξεχωριστή γεωστρατηγική βαρύτητα, η Αίγυπτος και το
Ισραήλ, προχώρησαν σε σαφείς τοποθετήσεις απέναντι στις τουρκικές επιδιώξεις,
αμφισβητώντας τόσο τη νομιμότητα του Τουρκολιβυκού Μνημονίου όσο και τη
συνεχιζόμενη στρατιωτική παρουσία της Τουρκίας στο κατεχόμενο βόρειο τμήμα της
Κύπρου.
Οι δηλώσεις αυτές δεν είναι απλές διπλωματικές διατυπώσεις. Αποτελούν ενδείξεις
μιας ευρύτερης σύγκλισης συμφερόντων στην περιοχή, η οποία έχει άμεση σχέση με
την ασφάλεια, την ενεργειακή συνεργασία, την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και τον
σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου.

  1. Η Αίγυπτος απορρίπτει κατηγορηματικά το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο
    Ιδιαίτερη σημασία έχει η στάση της Αιγύπτου, η οποία επανήλθε με σαφήνεια στο
    ζήτημα του Τουρκολιβυκού Μνημονίου του 2019, μετά την απόφαση της Βουλής των
    Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης, στις 20 Οκτωβρίου 2026, να το εγκρίνει.
    Το αιγυπτιακό Υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε τη συμφωνία απολύτως άκυρη
    και στερούμενη οποιασδήποτε νομικής ισχύος, επισημαίνοντας ότι η μεταγενέστερη
    έγκρισή της από το λιβυκό κοινοβούλιο δεν μεταβάλλει τον νομικό της χαρακτήρα
    ούτε δημιουργεί συνέπειες εις βάρος της Αιγύπτου.
    Ακόμη σημαντικότερη είναι η επίσημη διπλωματική παρέμβαση της Αιγύπτου στον
    Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών. Με Ρηματική Διακοίνωση της 5ης Νοεμβρίου 2026, η
    οποία δημοσιοποιήθηκε στις 17 Νοεμβρίου ως έγγραφο A/81/479 της Γενικής
    Συνέλευσης, το Κάιρο επανέλαβε την πλήρη απόρριψη του Μνημονίου και υπογράμμισε ότι αυτό παραβιάζει τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας και
  2. τις σχετικές διατάξεις της Σύμβασης του ΟΗΕ του 1982.
  3. Η Αίγυπτος δεν περιορίστηκε, μάλιστα, στο Μνημόνιο του 2019, αλλά απέρριψε και
  4. τις μεταγενέστερες συμφωνίες Τουρκίας – Λιβύης στον τομέα των
  5. υδρογονανθράκων.
  6. Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα. Η αιγυπτιακή θέση δεν
  7. αποτελεί απλώς πολιτική υποστήριξη προς την Αθήνα. Απορρέει και από την ανάγκη
  8. προστασίας των ίδιων των αιγυπτιακών κυριαρχικών δικαιωμάτων στην Ανατολική
  9. Μεσόγειο.
  10. Δημιουργείται, επομένως, ένα σημαντικό πεδίο σύγκλισης των εθνικών συμφερόντων
  11. Ελλάδας και Αιγύπτου, απέναντι σε μια συμφωνία που επιχειρεί να χαράξει θαλάσσια
  12. όρια αγνοώντας τη γεωγραφική πραγματικότητα και τα δικαιώματα τρίτων κρατών.
  13. 2. Το Ισραήλ αναδεικνύει ευθέως την τουρκική στρατιωτική παρουσία
  14. στην Κύπρο
  15. Εξίσου σημαντική είναι η στάση του Ισραήλ απέναντι στην Τουρκία και ειδικότερα
  16. στο Κυπριακό.
  17. Στις 20 Ιουλίου 2026, με αφορμή τη συμπλήρωση 52 ετών από την τουρκική εισβολή
  18. στην Κύπρο, το ισραηλινό Υπουργείο Εξωτερικών διατύπωσε ξεκάθαρη θέση υπέρ
  19. της κυριαρχίας, της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Κυπριακής
  20. Δημοκρατίας.
  21. Παράλληλα, χαρακτήρισε απαράδεκτη τη συνεχιζόμενη τουρκική στρατιωτική
  22. παρουσία στο βόρειο τμήμα του νησιού, καθώς και τις προσπάθειες της Άγκυρας να
  23. μεταβάλει μονομερώς το υφιστάμενο καθεστώς.
  24. Τον Αύγουστο του ίδιου έτους, ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ
  25. επανήλθε με ακόμη πιο ευθείες αναφορές, επισημαίνοντας ότι η Τουρκία διατηρεί
  26. στρατεύματα στο κατεχόμενο βόρειο τμήμα της Κύπρου, ενώ παράλληλα
  27. πραγματοποιεί στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Συρία και στο Ιράκ.
  28. Οι αναφορές αυτές έχουν ιδιαίτερη πολιτική και διπλωματική βαρύτητα. Προέρχονται
  29. από μια χώρα που διατηρεί στρατηγικές σχέσεις με την Ελλάδα και την Κυπριακή
  30. Δημοκρατία και γνωρίζει από πρώτο χέρι τη σημασία της ασφάλειας και της
  31. στρατιωτικής ισορροπίας στην περιοχή.
  32. Αξίζει, επίσης, να υπογραμμιστεί ότι στις 5 Νοεμβρίου 2026, κατά την τριμερή
  33. συνάντηση των Υπουργείων Άμυνας Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ στην Αθήνα, οι
  34. τρεις χώρες επανέλαβαν την αντίθεσή τους στο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο, την
  35. υποστήριξή τους στην εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας και την
  36. ανάγκη προστασίας των ενεργειακών υποδομών και της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
  37. Η συνάντηση αυτή επιβεβαιώνει ότι η συνεργασία των τριών χωρών αποκτά ολοένα
  38. και πιο συγκεκριμένο αμυντικό και στρατηγικό περιεχόμενο.
  39. Τι σηματοδοτούν αυτές οι εξελίξεις για την Τουρκία;
    Η Άγκυρα επιδιώκει εδώ και χρόνια να επιβάλει μια διαφορετική αντίληψη για τη
    γεωπολιτική και τη θαλάσσια τάξη στην Ανατολική Μεσόγειο, μέσα από τη θεωρία
    της «Γαλάζιας Πατρίδας», το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο και τη διατήρηση της
    στρατιωτικής της παρουσίας στην Κύπρο.
    Στόχος της είναι να αποκτήσει πρωταγωνιστικό ρόλο στις εξελίξεις, να περιορίσει τη
    γεωπολιτική παρουσία της Ελλάδας και της Κύπρου και να διαμορφώσει τετελεσμένα
    που θα εξυπηρετούν τις δικές της επιδιώξεις.
    Ωστόσο, οι πρόσφατες τοποθετήσεις της Αιγύπτου και του Ισραήλ δημιουργούν ένα
    διαφορετικό διπλωματικό περιβάλλον.
    Η Τουρκία βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με σαφείς δημόσιες αντιρρήσεις όχι μόνο
    από την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά και από σημαντικούς περιφερειακούς
    παράγοντες, οι οποίοι έχουν άμεσο συμφέρον από τη διατήρηση της νομιμότητας και
    της σταθερότητας στην περιοχή.
    Αυτό δεν σημαίνει ότι δημιουργείται αυτομάτως ένα ενιαίο αντιτουρκικό μέτωπο. Η
    Αίγυπτος, άλλωστε, διατηρεί διαύλους επικοινωνίας με την Άγκυρα και εξυπηρετεί
    τα δικά της εθνικά συμφέροντα. Το γεγονός, όμως, ότι οι δύο χώρες διατυπώνουν
    συγκλίνουσες θέσεις σε κρίσιμα ζητήματα περιορίζει τα περιθώρια διπλωματικής
    απομόνωσης της ελληνικής πλευράς.
  40. Τα σημαντικά οφέλη για την Ελληνική Εξωτερική Πολιτική
    Οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν για την Ελλάδα σημαντικές δυνατότητες, οι οποίες
    πρέπει να αξιοποιηθούν με συνέπεια, στρατηγικό σχεδιασμό και μακροπρόθεσμη
    προοπτική.
    Πρώτον: Ενίσχυση της διεθνούς νομικής θέσης της Ελλάδας.
    Η απόρριψη του Τουρκολιβυκού Μνημονίου από την Αίγυπτο και το Ισραήλ, σε
    συνδυασμό με τις θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις ελληνικές διπλωματικές
    παρεμβάσεις, ενισχύει τη διεθνή ανάδειξη του προβλήματος. Η Αθήνα αποκτά
    περισσότερα ερείσματα για να υποστηρίζει ότι καμία διμερής συμφωνία δεν μπορεί
    να καταργήσει τα δικαιώματα τρίτων κρατών.
    Δεύτερον: Αναβάθμιση της στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδας – Κύπρου –
    Ισραήλ.
    Η τριμερής συνεργασία μπορεί να αποκτήσει ουσιαστικότερο περιεχόμενο στους
    τομείς της άμυνας, της αμυντικής βιομηχανίας, της ανταλλαγής πληροφοριών, της
    κυβερνοασφάλειας και της προστασίας κρίσιμων υποδομών.
    Τρίτον: Εμβάθυνση της στρατηγικής σχέσης με την Αίγυπτο.
    Η Αθήνα πρέπει να αξιοποιήσει τη σύγκλιση συμφερόντων με το Κάιρο, προωθώντας
    περαιτέρω τη συνεργασία στην οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, στην ενέργεια, στην

ασφάλεια και στην περιφερειακή σταθερότητα. Η συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ
Ελλάδας – Αιγύπτου του 2020 αποτελεί σημαντικό θεμέλιο αυτής της σχέσης.
Τέταρτον: Ενίσχυση της διεθνούς θέσης της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η σαφής ισραηλινή υποστήριξη στην κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της
Κύπρου συμβάλλει στη διατήρηση του Κυπριακού στην πρώτη γραμμή της διεθνούς
διπλωματικής ατζέντας. Η Ελλάδα οφείλει να αξιοποιήσει αυτή τη συγκυρία,
προωθώντας τη λύση του Κυπριακού στη βάση των αποφάσεων του ΟΗΕ και του
ευρωπαϊκού κεκτημένου.
Πέμπτον: Ενίσχυση του ενεργειακού και γεωστρατηγικού ρόλου της Ελλάδας.
Η ανάπτυξη των ενεργειακών διασυνδέσεων, η προστασία των θαλάσσιων οδών και η
συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Αιγύπτου μπορούν να αναδείξουν την
περιοχή σε σημαντικό ενεργειακό και εμπορικό διάδρομο που θα συνδέει την
Ανατολική Μεσόγειο με την Ευρώπη.
5. Η Ελλάδα πρέπει να μετατρέψει τη διπλωματική συγκυρία σε διαρκή
εθνική στρατηγική
Οι θετικές αυτές εξελίξεις δεν πρέπει να δημιουργήσουν εφησυχασμό.
Η Τουρκία διαθέτει σημαντική στρατιωτική και διπλωματική ισχύ, διατηρεί ενεργό
παρουσία στη Λιβύη και επιδιώκει να αναβαθμίσει τον περιφερειακό της ρόλο. Δεν
πρόκειται να εγκαταλείψει εύκολα τις αναθεωρητικές της επιδιώξεις.
Για τον λόγο αυτό, η Ελλάδα πρέπει να κινηθεί σε τρεις παράλληλους άξονες:
 Διπλωματία: Συστηματική ενημέρωση του ΟΗΕ, της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
των ΗΠΑ και των διεθνών οργανισμών για τις τουρκικές ενέργειες και τις
επιπτώσεις τους στη σταθερότητα της περιοχής.
 Στρατηγικές συμμαχίες: Περαιτέρω εμβάθυνση των σχέσεων με την
Αίγυπτο, το Ισραήλ, την Κύπρο και τις υπόλοιπες χώρες που συμμερίζονται
την ανάγκη σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου.
 Αποτρεπτική ισχύς: Διατήρηση και ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας των
Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, ώστε η διπλωματική ισχύς της χώρας να
στηρίζεται σε αξιόπιστη αποτρεπτική δυνατότητα.
Η Ελλάδα δεν πρέπει να περιοριστεί στον ρόλο του διαμαρτυρόμενου κράτους.
Οφείλει να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες, να διαμορφώνει συμμαχίες και να συμμετέχει
ενεργά στη διαμόρφωση της νέας αρχιτεκτονικής ασφάλειας της Ανατολικής
Μεσογείου.
ΕΠΙΛΟΓΟΣ – ΜΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΓΙΑ
ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Οι πρόσφατες τοποθετήσεις της Αιγύπτου και του Ισραήλ αποτελούν σημαντικές
εξελίξεις για τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα. Για πρώτη φορά μέσα σε μια περίοδο

αυξημένων εντάσεων, βλέπουμε δύο σημαντικούς περιφερειακούς παράγοντες να
διατυπώνουν με ιδιαίτερη σαφήνεια θέσεις που συμπίπτουν σε κρίσιμα ζητήματα με
τις ελληνικές επιδιώξεις.
Η Αίγυπτος απορρίπτει το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο ως νομικά ανυπόστατο και
τοποθετείται επισήμως στον ΟΗΕ. Το Ισραήλ καταδικάζει τη συνεχιζόμενη τουρκική
στρατιωτική παρουσία στην Κύπρο και υποστηρίζει απερίφραστα την κυριαρχία και
την εδαφική της ακεραιότητα.
Ταυτόχρονα, η τριμερής συνεργασία Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ αποκτά
συγκεκριμένο αμυντικό περιεχόμενο, ενώ η συνεργασία με την Αίγυπτο προσφέρει
πρόσθετες δυνατότητες περιφερειακής συνεννόησης.
Για την Ελλάδα διαμορφώνεται, συνεπώς, μια σημαντική διπλωματική ευκαιρία. Το
ζητούμενο είναι να μη μείνει αυτή η συγκυρία στο επίπεδο των θετικών
ανακοινώσεων, αλλά να μετατραπεί σε συγκεκριμένα πολιτικά, διπλωματικά,
αμυντικά και ενεργειακά αποτελέσματα.
Η Ανατολική Μεσόγειος δεν μπορεί να αποτελεί χώρο επιβολής τετελεσμένων
και μονομερών διεκδικήσεων. Πρέπει να αποτελέσει χώρο συνεργασίας,
ασφάλειας και σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου.
Η Ελλάδα, με σταθερή εθνική στρατηγική, ισχυρές συμμαχίες, αξιόπιστη
αποτρεπτική ισχύ και ενεργό διπλωματία, έχει όλες τις δυνατότητες να διαδραματίσει
πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαμόρφωση αυτής της νέας γεωπολιτικής
πραγματικότητας.

Post Visitors:13